Ο Μάνος Κοντολέων ξανασυναντά τους κλασικούς ήρωες αλλά και δημιουργεί τους δικούς του. Ήρωες και χαρακτήρες ασυμβίβαστα ρομαντικούς, ελεύθερους στην καρδιά, που μας θυμίζουν να μη σταματάμε να κυνηγάμε τους δικούς μας ανεμόμυλους… κι αν δεν έχουμε ακόμα τέτοιους ε, καιρός είναι να στήσουμε μπροστά μας κάνα δυό. Σε δυο βιβλία των εκδόσεων Πατάκη:

ΖΗΣΕ ΟΠΩΣ Ο ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΓΑΡΓΑΝΤΟΥΑ

Απο την δική μου μεριά, ευχαριστώ τον Μάνο και την Έλενα Πατάκη που μου έδωσαν την ευκαιρία να εικονογραφήσω τα βιβλία αυτά. Ήταν για μένα μια εξαιρετική εμπειρία: Πρώτα για το κείμενο που τόσο το διασκέδασα, καθώς ήταν γεμάτο εικόνες και μηνύματα -το “ψωμί με βούτυρο” ενός εικονογράφου, όπως λένε- κι ύστερα για την ελευθερία που είχα να δημιουργήσω, χωρίς χρονικές πιέσεις και παρεμβάσεις. Ναι, αλήθεια, την διασκέδασα την εικονογράφηση!

Η εικόνα είναι απο τον Δον Κιχώτη (χρειαζόταν άραγε να το πω;)

 


Η “Παλατινή Αθολογία” είναι ένα απο εκείνα τα βιβλία μου που μπορεί για πολύ καιρό να μαζεύουν σκόνη μα που κάποια στιγμή θα τα κατεβάσω απο το ράφι για να τα φυλλομετήσω άλλη μια φορά. Στην συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα έχω δυο εκδόσεις, η μια σε μετάφραση του Α. Λεντάκη. Έχω κρατήσει και σημειώσεις μάλιστα για κάποια απο τα ποιήματα ή επιγράμματα που θα ήθελα κάποια στιγμή να εικονογραφήσω. Θα τα καταφέρω; Δεν νομίζω… έχει τόσα που θα ήθελα να κάνω. Όπως και νά’χει να ένα, το ΧΙ 108.
===ooo===ooo===ooo===ooo===ooo===ooo===

CONON MEASURES THREE FEET AND THE WOMAN SIX
WHEN THEIR FEET IN BED COME LEVEL
GUESS HOW FAR CONON’S LIPS WILL REACH

Anthologia Palatina XI 108

 


Το θέμα αυτό θα ταίριαζε καλύτερα προχθες, 28 Οχτωβρίου. Μα προχθές ήταν μια άλλη επέτειος, πιο κοντινή σε μας. Όπως και νά ‘χει όμως, το θέμα δεν χάνει το ενδιαφέρον του:

Όταν στις 19 Σεπτέμβρη 1521 έφτανε μετά απο περιπέτειες στη Ρόδο ο νεοεκλεγμένος Μέγας Μάγιστρος Philippe Villiers de l’ Isle-Adam, Σουλτάνος ήταν ο Σουλεϊμάν, που θα επονομαστεί “Μεγαλοπρεπής”. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε τότε φτάσει στη μεγαλύτερη σχεδόν έκταση και δύναμη που θα αποκτούσε ποτέ, περιλαμβάνοντας το σύνολο σχεδόν του Οθωμανικού κόσμου: Συρία, Παλαιστίνη, Περσία, Αίγυπτο, Αραβία, τις ιερές πόλεις Μέκκα, Μεδίνα και Ιερουσαλήμ, τις παλιές έδρες των Χαλιφών Δαμασκό και Κάιρο- κι ύστερα τα Βαλκάνια μέχρι την Βουδαπέστη. Κι η Ρόδος μια μοναχική κουκκίδα στη μέση του Οθωμανικού μισοφέγγαρου, ένα αγκάθι στα πλευρά της πανίσχυρης αυτοκρατορίας, ένας ορκισμένος εχθρός του Ισλάμ.
Ένα μόλις μήνα μετά την άφιξή του στη Ρόδο, στις 28 του Οχτώβρη 1521-σαν σήμερα πριν 496 χρόνια- στα χέρια του Μεγάλου Μαγίστρου θα φτάσει ένα γράμμα. Είναι γραμμένο στα Ελληνικά:

Σουλεϊμάν Σουλτάνος Χάριτι Θεία Βασιλεύς των Βασιλέων, Ηγεμών των Ηγεμόνων, Μέγιστος αυτοκράτωρ του Βυζαντίου και της Τραπεζούντας, Ισχυρότατος Βασιλεύς της Περσίας, της Αραβίας, της Συρίας και της Αιγύπτου, Υπέρτατος Αρχων της Ευρώπης και της Ασίας, Πρίγκηψ της Μέκκας και του Χαλεπίου, κάτοχος της Ιερουσαλήμ και Κυρίαρχος των Θαλασσών.
Προς τον Φίλιππον Βιλλιέρ δε Λιλλαδάμ
Μέγα Μάστοριν της νήσου Ρόδου, Χαίρειν,
Συγχαίρω σε για το νέο σου αξίωμα και την αίσια άφιξή σου στη χώρα σου. Εύχομαι όπως άρξης μετ’ ευδαιμονίας και μετά περισσοτέρας των προκατόχων σου δόξης. Από σε εξαρτάται η συμμετοχή σου στην εύνοια Ημών.
Απολάμβανε λοιπόν της φιλίας Ημών και ως φίλος μην υστερήσεις στην έκφραση συγχαρητηρίων προς Ημάς δια τας κατακτήσεις μας εις Ουγγαρίαν, όπου κατελάβαμεν το ισχυρόν φρούριον του Βελιγραδίου διελθόντες εν στόματι της φοβεράς Ημών μαχαίρας πάντες όσοι ετόλμησαν να μας αντισταθούν. Χαίρε.

Η απάντηση φεύγει την ίδια σχεδόν μέρα, στα Ελληνικά και πάλι:

Ο Αδελφός Φίλιππος Βιλλιέρ δε Λιλλαδάμ, Μέγας Μάγιστρος της Ρόδου
πρός τον Σουλεϊμάν
Σουλτάνον των Τούρκων
Κατάλαβα καλά το νόημα της επιστολής που μού έφερε ο απεσταλμένος σου. Οι προτάσεις σου για ειρήνη είναι τόσο ευχάριστες όσο δυσάρεστες είναι στον Κούρτογλου. Ο πειρατής αυτός προσπάθησε να με συλλάβει όταν επέστρεφα απο την Γαλλία. Αφού δεν τα κατάφερε και μη θέλοντας να αποχωρήσει απο την θάλασσά μας χωρίς πρώτα να μας βλάψει, μπήκε στο στενό της Ρόδου και προσπάθησε να κουρσέψει δύο εμπορικά πλοία που έβγαιναν απο τα λιμάνια μας. Οι γαλέρες όμως του Τάγματος που ανοίχτηκαν στο πέλαγος κατά διαταγή μου, τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει την λία του και να τραπεί σε φυγή απο φόβο μην πέσει και ο ίδιος ακόμα στα χέρια μας. Χαίρε.

Ήταν η αρχή του τέλους. Ο de l’ Isle-Adam θα είναι ο τελευταίος Μάγιστρος της Ρόδου. Τον Δεκέμβρη του επόμενου χρόνου, ύστερα απο εξάμηνη πολιορκία, η Ρόδος θα έπεφτε στα χέρια των Οθωμανών.

===οοο===οοο===οοο===οοο===οοο===οοο===οοο===οοο===

This subject would be best suited for the day before yesterday, 28 October, but the day before yesterday was another anniversary, closer to us. Still, this is an interesting and significant subject. Read on then.
When, on September 19, 1521, after an eventful trip the newly elected Grand Master Philippe Villiers de l’ Isle-Adam arrived in Rhodes, the sultan of the Ottoman Empire was Suleiman, who would be nicknamed “The Magnificent”. By now the Empire had attained the greatest almost size it will ever have and consolidated the majority of the Mohammedan world: Syria, Palestine, Persia, Egypt, the greatest part of Arabia, including the holy cities of Mecca and Medina, the ancient seats of the Caliphs at Damascus and Cairo. Belgrade has just been sacked, opening the gate to Hungary. Rhodes is just a speck between the horns of the moon crescent, a thorn in the side of the mighty empire, a servant of the Cross and sworn enemy of Islam.
Just one month after his arrival in Rhodes, on October 28, 1521-on a day like today 496 years ago- the Grand Master will receive a letter. It is written in Greek:

Sultan Suleiman by Divine Grace King of Kings, Ruler of Rulers, Supreme Emperor of Byzantium and Trapezus, Mighty King of Persia, Arabia, Syria and Egypt, Supreme Ruler of Europe and Asia, Prince of Mecca and Aleppo, Lord of Jerusalem and Master of the Seas

To Philippe Villiers de l’ lsle- Adam,
Grand Master of the island of Rhodes, greetings.
I congratulate you for your new office and your auspicious return to your country. I pray that you rule in prosperity and greater glory than your predecessors. Whether you enjoy Our goodwill depends on you. Consequently, enjoy Our friendship, and as a friend do not hesitate to express your congratulations to Us for Our victories in Hungary, where We captured the mighty fortress of Belgrade, having passed by the edge of Our terrible sword all who dared to resist Us. Greetings.

The answer goes back without delay, again in Greek:

Brother Philippe Villiers de l’ lsle- Adam
Grand Master of Rhodesto

To Suleiman
Sultan of the Turks

I have understood well the meaning of your letter brought to me by your envoy. Your proposals for peace are as agreeable to me as they are unpleasant to Kurtoglu. This pirate endeavoured to arrest me while I was returning to France. Failing to accomplish it, and being loath to depart from our sea without first doing us harm, he entered the straights of Rhodes and attempted to plunder two merchantmen departing from our ports. However, the galleys of the Order put out to sea on my instruction, compelled him to abandon his prey and to retreat hastily from fear that he should not himself fall into our hands.
Greetings.

It was the beginning of the end. De l’ lsle- Adam is destined to be the last Grand Master of Rhodes. On December the next year Rhodes will fall in Ottoman hands, after a six month siege.


“Κίκουέκ”, είπα, “τι νομίζεις, μπορούμε να φάμε κι οι δυό μας βραδυνό με ένα στρείδι;”
Όμως, μια ζεστή ορεκτική άχνα απο την κουζίνα διέψευσε την μίζερη προοπτική. Κι όταν ήρθε μέσα η αχνιστή σούπα, το μυστήριο διαλύθηκε απολαυστικά. Ω, αγαπημένοι φίλοι! ακούστε με. Ήταν φτιαγμένη με μικρά ζουμερά στρείδια, ίσα ίσα μεγαλύτερα απο ένα φουντούκι, ανακατεμένα με κοπανισμένη γαλέτα του πλοίου και παστό χοιρινό κομμένο σε λεπτές φέτες. Ήταν εμπλουτισμένη με βούτυρο και μπόλικο πιπέρι και αλάτι.
“Moby Dick”, Herman Melville

Ίσως το όνομα Χέρμαν Μέλβιλ να μή λέει πολλά σε πολλούς. Σίγουρα όμως όλοι ξέρουμε τον “Μόμπι Ντικ”. Κι αν δεν έχουμε διαβάσει το ογκώδες αυτό βίβλίο ίσως να έχουμε δει τον αξέχαστο Gregory Peck στον ρόλο του πλοιάρχου Άχαμπ. Ο Herman Melville, συγγραφέας και ποιητής, γεννήθηκε μια μέρα σαν και σήμερα, 28 Σεπτεμβριου 1891. Είναι γνωστότερος για το Moby-Dick και το Typee, εμνευσμένα απο την εμπειρία του στην θάλασσα ως απλός ναύτης.
Ο Μέλβιλ και το “Μόμπυ Ντικ” μου δίνουν την αφορμή να ασχοληθώ και με την αγαπημένη μου μαγειρική. Δεν ήμουν εκεί για να δοκιμάσω την σούπα του Queequeg μα μου ακούγεται θαυμάσια! Είναι μια σούπα με θαλασσινά και λαχανικά που γίνεται πυχτή με θρυματισμένες γαλέτες ή κράκερς. Πατρίδα της σούπας είναι η Νέα Αγγλία, απο την Βοστώνη και πάνω. Έχω κάνει στην Νέα Αγγλία, στο Maine, στα λιμάνια όπου κείτονται ακόμα τα κουφάρια των φαλαινοθηρικών, και μπορώ να διαβεβαιώσω πως η παραδοσιακή “chowder” στις διάφορες παραλλαγές της είναι δαχτυλογλυφτική. Εκεί, γίνεται με στρείδια και πατάτες κομμένες σε μικρούς κύβους, σε κρέμα και γάλα με λίγο βούτυρο.
Να λοιπόν μια συνταγή, για όσους θέλουν να δοκιμάσουν την κουζίνα ενός φαλαινοθηρικού:

ΥΛΙΚΑ
25 στρειδια ολόκληρα, με το όστρακο – 150 γρ παστό χοιρινό (πανσέτα) σε μικρούς κύβους – 2 φλυτζάνια νερό – 2 μέτριες πατάτες, σε κύβους – 1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο – 1/2 κουταλάκι θυμάρι – 1/2 κουταλάκι ματζουράνα – 1/2 κουτάλι της σούπας μαϊντανό – αλάτι και πιπέρι – 1 φλυτζάνι γάλα – κράκερ ή γαλέτα θρυμματισμένη – 2 κουταλιές της σούπας βούτυρο – 2 κουταλιές της σούπας αλεύρι

Πλένουμε καλά τα στρείδια. Τα βάζουμε σε μια μεγαλούτσικη κατσαρόλα με 1 1/2 φλυτζάνι νερό. Σκεπάζουμε και σιγοβράζουμε μέχρι να ανοίξουν τα όστρακα. Βγάζουμε τα στρείδια και φυλάμε το ζουμί τους σε ξεχωριστό σκεύος.
Στην κατσαρόλα τοποθετούμε με την σειρά το χοιρινό, μετά μια στρώση πατάτες, μετά το κρεμμύδι, το θυμάρι, την ματζουράνα, τον μαϊντανό, αλατοπιπερώνουμε και προσθέτουμε μια στρώση στρείδια. Συνεχίζουμε μ’ αυτήν τη σειρά μέχρι να χρησιμοποιηθούν όλα τα υλικά.
Προσθέτουμε βραστό νερό που μόλις να καλύπτει το φαγητό. Σκεπάζουμε και σιγοβράζουμε για μισή περίπου ώρα, χωρίς να ανακατέψουμε. Προθέτουμε το γάλα και τα κράκερ και βράζουμε άλλα δέκα λεπτά.
Λυώνουμε το βούτυρο σε μέτρια φωτιά και προσθέτουμε το αλεύρι ανακατεύοντας για να μη σβωλιάσει. Προσθέτουμε λίγο απο το ζουμί των στρειδιών, ανακατεύουμε καλά και το προσθέτουμε στην κατσαρόλα με την σούπα ανακατεύοντας καλά.
Σερβίρεται ζεστή με έξτρα κράκερ ή γαλέτα.

ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο-ο

“Queequeg,” said I, “do you think that we can make out a supper for us both on one clam?”
However, a warm savory steam from the kitchen served to belie the apparently cheerless prospect before us. But when that smoking chowder came in, the mystery was delightfully explained. Oh, sweet friends! hearken to me. It was made of small juicy clams, scarcely bigger than hazel nuts, mixed with pounded ship biscuit, and salted pork cut up into little flakes; the whole enriched with butter, and plentifully seasoned with pepper and salt.”
-Moby Dick, by Herman Melville

Herman Melville, writer and poet, was born on a day like today, 28 September 1891. He is better known for his Moby Dick and Typee, inspired by his experience as a sailor.
Melville and Moby Dick give me the chance to write about mu favorite subject (after politics) -cooking.
I wasn’t there to taste Queequeg’s chowder, but it sounds great to me. I have lived in New England, in Maine, near the whaling ports where the carcasses of the old whaling ships still lie, and I can tell you that clam chowder is fingerlicking good. Here’s then the recipe, straight from the galley of a whaling ship:

Ιngredients
25 clams, whole, in shells – 1/4 lb salt pork, diced – 2 cups water – 2 medium sized potatoes, peeled and diced large – 1 onion, chopped fine – 1/2 tsp. thyme – 1/2 tsp. sweet marjoram – 1/2 Tbs. parsley – salt & pepper to taste – 1 cup milk – 3 water crackers or 2 sea biscuits, crumbled – 2 Tbs butter – 2 Tbs flour
Wash clams thoroughly. Into a rather large saucepan, pour 1 1/2 cups water, then add the whole clams. Put a lid on and simmer until the shells open. Take the opened clams out of the pot, reserving the liquid in a separate container. Any clams that do not open should be discarded.
Line the bottom of the saucepan with the diced salt pork. Now put a layer of potatoes on the salt pork, then a sprinkling of onion, thyme, sweet marjoram, parsley, salt & pepper, then a layer of clams, and continue until all the ingredients are used.
Add the water, which should be boiling and barely cover the whole. Cover and simmer for half an hour without stirring. Then add the milk and crackers, stir and cook ten minutes longer. Make a roux by melting the butter over medium heat, then stirring in the flour. Stir in a ladle or two of broth, then add the whole mix back into the chowder.
Serve hot, with extra biscuits on the side.


Ένας τύπος παράξενος απο την Λιβαδιά
κουνιώταν σ’ ενος δέντρου τα κλαδιά
μα δεν είχε ιδέα – πως η σύζυγος είχε παρέα
έναν σάτυρο που της πήρε την καρδιά

=============================================================

A man on his red braces a-swinging
In a tree and all the while a-singing
But he did not know – That there down below
His wife and the Devil were springing!

(Thanks to Lowell)