MARINE VENUS II“ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΗΣ ΒΙΛΑΣ ΚΛΕΟΒΟΥΛΟΣ
…  Είναι δύσκολο να μεταφέρει κανείς την εξαιρετική σιωπή αυτού του κήπου, μια κι ειν’ αλήθεια πως ο κεντρικός δρόμος περνάει κατα μήκος πλάϊ του και ο θόρυβος των αυτοκινήτων ακούγεται – όμως είναι τόσο πυκνές οι πικροδάφνες και τα πευκάκια  και τόσο βαθειά η σκιά που σκεπάζει το σπίτι που οι ήχοι μπερδεύονται και ανακατεύονται με τον φλοίσβο της θάλασσας, κατά μήκος της παραλίας στ’ ανατολικά.  Εδώ μαζευόμαστε το βραδάκι για ένα ποτηράκι και για κουτσομπολιό, καθισμένοι σε καρέκλες μπαμπού γύρω απο το μικρό βαμένο τραπέζι, ακούγοντας στο λυκόφως τις ρηχές νότες κάποιας ξεχασμένης φούγκας που φτάνει μέχρι εμάς απο το παλιό γραμόφωνο με το χωνί που είναι το καμάρι του Μουφτή…”
LAWRENCE DURRELL, “Reflections on a Marine Venus”

Η “πορτάκλα” του κήπου μας έβγαζε ακριβώς απέναντι στην αρχή της σημερινής οδού Νικολάου Σάββα.  Απο τη μια μεριά ήταν η κεντρική είσοδος του Ξενοδοχείου των Ρόδων κι απέναντι ακριβώς, στην άλλη γωνία, η Βίλα Κλεόβουλος.  Το νεκροταφείο Μουράτ Ρεϊς με πυκνές καλοκουρεμένες πικροδάφνες και δρομάκια να στριφογυρίζουν ανάμεσά τους.   Στο βάθος, δίπλα στο τζαμί, έμενε ο Μουφτής με το σόι του, φίλος του προ-πάππου Σάββα Παυλίδη, πρώτου Έλληνα Δήμαρχου της Ρόδου.
Δεν θυμάμαι το πρόσωπό του, ήμουν πολύ μικρός, μα η φιγούρα του άντρα με το άσπρο “αποικιακό” κουστούμι και το, ψάθινο νομίζω, καπέλο είναι ακόμα μπροστά μου καθώς πηγαινοερχόταν απο τη Βιλα Κλεόβουλος.  Ο “κύριος με τα άσπρα”, έτσι τον λέγαμε μεταξύ μας τον Λώρενς Ντυρέλ ή Ντάρελ, για να μη μαλώνουμε.
Άγγλος που ποτέ δεν θεώρησε τον εαυτό του Άγγλο και που αρνήθηκε κάθε σχέση με την Αγγλία, θεωρώντας τον εαυτό του πολίτη του κόσμου ή άπατρι.  Πρίν τον πόλεμο έζησε πολλά χρόνια στην Ελλάδα που την αγάπησε και πολλές απο τις νουβέλες του διαδραματίζονται σ’ αυτήν. ‘Εμεινε για δυο περίπου χρόνια στη Ρόδο, στη διάρκεια της Βρετανικής Στρατιωτικής Διοίκησης, υπηρετώντας στις διπλωματικές υπηρεσίες.  Το βιβλίο του “Reflections on a Marine Venus” αναφέρεται στην περίοδο αυτή.  Απο εκεί είναι και τα αποσπάσματα.
Σήμερα, αλλοίμονο, o κήπος κάθε άλλο παρα ταιριάζει την περιγραφή του Durrell.  Ρημαγμένος, αποψιλωμένος, με τα δρομάκια και τις πικροδάφνες του εξαφανισμένα, τα όσα δέντρα έχουν απομείνει απεριποίητα χρόνια τώρα, τόπος συγκέντρωσης αδέσποτων γάτων.  Η βίλα Κλεόβουλος, έριμη, εγκαταλειμένη στην φθορά της αχρηστίας -καλύτερα ίσως έτσι απο το να μετατραπεί σε “καφετέρια” ή σουβλατζίδικο κατά το συνήθειο.
Σημάδια όλα αυτά της κακομοιριάς μας και της φανερής σ’ όλην την Ρόδο ανικανότητάς όχι πια να δημιουργήσουμε -θα πήγαινε πολύ να ζητήσει κανείς κάτι τέτοιο- μα ούτε καν να διατηρήσουμε τα όσα καλά και ωραία κληρονομήσαμε.
Laurence Durrell, γεννήθηκε σαν σήμερα που γράφω, 27 Φεβρουαρίου 1912.   Ας μην τον ξεχνάμε, ήταν φίλος.

“ΕΠΙΛΟΓΟΣ
…Μπροστά μας μαζεύεται η νύχτα, μια νύχτα διαφορετική, κι η Ρόδος αρχίζει να βυθίζεται στη θάλασσα απ’ όπου μόνο η μνήμη μπορεί να τη σώσει. Τα σύννεφα κρέμονται ψηλά πάνω απο την Ανατολία.  Άλλα νησιά;   Άλλα μέλλοντα;
Οχι, δεν νομίζω, αν κάποιος έχει ζήσει με τη Θαλάσσια Αφροδίτη.  Την πληγή που σου ανοίγει πρέπει να την κουβαλάς ως το τέλος του κόσμου…”

———————————————————————————–

IN THE GARDEN OF VILLA CLEOBULUS
It is difficult to convey the extraordinary silence of this garden, for it is true that the main road runs along the length of it and that the noises of motors can be heard; but so dense is the packing of oleanders and small pines and so heavy the shadow in which the house is set that sound itself becomes blurred and mingles with the hushing of the sea along the beaches to the eastward.  Here in the evenings we gather for drinks and gossip, sitting in cane chairs around the little painted table, hearing through the dusk the shallow strains of some forgotten fugue wafted to us from the old horn-gramophone which is the Mufti’s special pride…

Lawrence Durrell, born February 27 1912. His book “Reflections on a Marine Venus” describes his two years in Rhodes during the British Military Administration after WW 2.
The quotes are from this book.

EPILOGUE
…Ahead of us the night glitters, a different night, and Rhodes begins to fall into the unresponding sea from which only memory can rescue it.  The clouds hang high over Anatolia.  Other islands?  Other futures?
Not, I think, after one has lived with the Marine Venus.  The wound she gives one must carry to the world’s end.


DOGS

OTHELLO & ANNABELLE have been missing from their home in Lahania since two days.
OTHELLO is tall, black except from a small white spot on his chest.  ANNABELLE is medium sized, brown/white.
They can be as far away as Kiotari, they’ve done it before.  They must be hungry and exhausted and you can be sure they will be happy to come back home.
They are friendly and most probably will come if you call them.  If you happen to see them, please call  6944 55 68 09 or 6947721499

 

 


20030228Είχε φορές -τότε που ήμουν ακόμα επαγγελματικά ενεργός- που απο την άποψη ενός σκιτσογράφου δεν συνέβαινε τίποτα.  ‘Η, αν συνέβαινε, θα ήταν η 2η ή 3η ή 4η πράξη ενός έτσι κι αλλοιώς χιλιοπαιγμένου έργου.
Απόλυτη απελπισία για κάποιον που δουλειά και επιθυμία του είναι να σχολιάζει την επικαιρότητα.  Φύλλο να μην κουνιέται και ο αρχισυντάχτης να περιμένει το σκίτσο στην ώρα του.  Και δωσ’ του να ξύνω το κεφάλι, δώσ’ του να ξαναδιαβάζω μέχρι και τα ψιλά των εφημερίδων ακούγοντας ταυτόχρονα με το ένα αυτί ραδιόφωνο και με το άλλο TV: μην τύχει και πουν κάτι, ν’ ακούσω κάτι που θα μου δώσει κάποια ιδέα.
Παρήλθαν οι χρόνοι εκείνοι, μα κάπως έτσι και τώρα.  Τούτο ‘δω το μπλόγκ αντικαθιστά για μένα την εφημερίδα και την ανάγκη μου για επικοινωνία -έξις δευτέρα φύσις ή και αντίστροφα, σε ό,τι με αφορά.  Είπα λοιπόν να το κρατήσω το μπλογκ, να γράφω συχνά, καθημερινά αν είναι δυνατόν.  Μα τι να σχολιάσω;  Η τρόικα θα έλθει δεν θα έλθει, σήμερα, αύριο, μεθαύριο, μήνες τώρα το ακούμε το τροπάρι.  Έχουμε ή δεν έχουμε πλεόνασμα, πρωτογενές παρακαλώ, κι αν έχουμε τί θα καζαντήσουμε;  Οι βουλευτές τις Χρυσής Αυγής τσιμπιούνται απο τον εισγγελέα σαν ρώγες απο το τσαμπί και οδεύουν για την μπουζού (να ‘σαι καλά κυρά ΖΑΡΟΥλια, που μού’ μαθες την λέξη).  Μα δεν είναι τα ίδια και τα ίδια, δεν είναι σαν το χιλιοπαιγμένο έργο που λέγαμε;
Άσε που η παράλυση του κράτους μας φαίνεται να επιδεινώνεται, καθώς οι πάντες τρέχουν τώρα για τις επικείμενες εκλογές και δεν τους καίγεται καρφάκι άν ο κόσμος ψοφάει γιατί δεν έχει να φάει ή γιατί δεν έχει γιατρό.  Αυτοί προσπαθούν να τους πείσουν πως αυτοί οι ίδιοι απο μόνοι τους φταίνε που ψοφάνε, άσε που έχει και μερικούς που ψοφάνε επίτηδες για να δυσφημίσουν την κυβέρνηση.
Τι λοιπόν να σχολιάσει κανείς -που δεν τό ‘χει ήδη σχολιάσει κάμποσες φορές;  Σε τέτοιες περιπτώσεις, όταν δεν έχω να προθέσω κάτι σε όσα ήδη έχω πει, ανατρέχω στο αρχείο μου.
Ψάχνω, τώρα λοιπόν, τον Φλεβάρη του 2003 και αντιγράφω απο τις εφημερίδες.   Ο Μητσοτάκης στην κυβέρνηση.  Το Σκοπιανό πρώτο εξωτερικό θέμα, ο Σαμαράς υποσκάπτει τον  Μητσοτάκη, τα πάνω κάτω η ΝΔ λόγω της αντιπαράθεσης, διχασμένη σε Σαμαρικούς και Μητσοτακικούς.  Κύρκος και άλλα στελέχη ζητούν “να ξεπεραστούν οι παρωχημένες καχυποψίες” στο εσωτερικό του Συνασπισμού   Άτομα που παρουσίάζονται ώς φορολογούμενοι, τηλεφωνούν σε γιατρούς, απο τους οποίους λένε οτι είχαν εξεταστεί ή εγχειρστεί και ζητούν απόδειξη.  Το ΚΚΕ προσβλέπει στην βάση του Συνασπισμού και ο Συνασπισμός στην βάση του ΠΑΣΟΚ.  Υπάλληλος (γυναίκα) Τράπεζας που ληστεύτηκε δηλώνει πως δεν έχει ξαναδεί πιο όμορφο ληστή.  Η Αντζελα Δημητρίου μας πληροφορεί πως είναι νοικοκυρά, πλένει σιδερώνει χωρίς πρόβλημα και ο Άκης  πως τον όποιο Τσοχαντζόπουλο τον ψηφίζουν επειδή είναι ΠΑΣΟΚ.  Και ο Γ. Μητσικώστας για τον Μητσοτάκη:  “…αυτό που λέμε γκαντεμιά, στον Μητσοτάκη είναι απλώς επιστήμη.  Εχει πάρει ντοκτορά, μάστερ, διατριβές… όλα…”
Να μια απο τις πρώτες πράξεις του έργου που βλέπουμε σήμερα, σαν εκείνα τα σίριαλ που τελειωμό δεν έχουν.
Επειδή και τότε -τέλος Φεβρουαρίου, ήταν εποχή Αποκριών, παραθέτω ένα τοτεινό σκίτσο μου απο ΤΟ ΒΗΜΑ. Αντικαταστήστε αν θέλετε το πρόσωπο του Μητσοτάκη με αυτό του Σαμαρά.  Déjà vu?


00492Αααα!… το άγριο με το ήμερο, το πεύκο, ο ασκινός, η γιούκα, το δεντρολίβανο, ο φοβερός και τρομερός ασπάλαθος, η μαργαρίτα, η ξυνίθρα… και το βράδυ ένας ξάστερος ουρανός με τον Ωρίονα να κυριαρχεί λαμπρός, χαμηλά προς την Δύση.
Η Περσεφόνη βγήκε βόλτα στην Ρόδο.


GIN LANE-Αααα, είστε ο γνωστός γελοιογράφος; Πέστε μας καλέ ένα ανέκδοτο να γελάσουμε.
-Μα ξέρετε… εγω είμαι πολιτικός γελοιογράφος…
-Και λοιπόν, γελοιογράφος δεν είστε;

Ο διάλογος αυτός έχει επαναληφθεί αμέτρητες φορές, σε κοινωνικές συγκεντρώσεις, σε πάρτυ, στην ταβέρνα.  Τρέχα τώρα να εξηγήσεις με απλά λόγια πως δεν είσαι γελωτοποιός. Ένα πράγμα που αμέσως φανερώνει την παρεξήγηση που υπάρχει γύρω απο την γελοιογραφία είναι οτι άλλο να λες αστεία κι άλλο να τα ζωγραφίζεις.  Μα αυτό είναι το λιγότερο, το κύριο ερώτημα είναι “Πρέπει μια πολιτική γελοιογραφία να είναι σώνει και καλά αστεία;”
Δεν σκοπεύω στον περιορισμένο χώρο και χρόνο του μπλόγκ να κάνω κάποια περισπούδαστη ανάλυση, μερικές σκόρπιες σκέψεις μόνο.  Χρησιμοποιώ παρακάτω ελλείψει άλλης την λέξη “γελοιογραφία” που έχει καθιερωθεί μα που καθόλου δεν αποδίδει το αντικείμενο.  Γιατί μπορεί μεν η γελοιοποίηση να είναι ένα από τα μέσα έκφρασης -τα όπλα- που έχει στην διάθεσή του ο γελοιογράφος μα δεν είναι το μόνο.  Εξ άλλου, υπάρχουν σκίτσα με διαχρονική αξία που κάθε άλλο παρά γέλιο προκαλούν.
Πρόβλημα υπάρχει και με την λέξη “σκίτσο”, που προτιμούν πολλοί.  Σκίτσο όμως σημαίνει κάτι πρόχειρο και γρήγορο, πράγμα με το οποίο θα διαφωνήσουν πολλοί γελοιογράφοι που ξοδεύουν πολλή ώρα για να σχεδιάσουν και δίνουν μεγάλη προσοχή στην εικαστική πλευρά αυτού που κάνουν.  Απ’ αυτήν την πλευρά δεν είναι τυχαίο πως η γελοιογραφία έχει πια βρεί την θέση της στα μουσεία και τις γκαλερί τέχνης όλου του κόσμου.
Η γελοιογραφία βέβαια δεν δημιουργείται σε συνθήκες απόλυτης ελευθερίας, έχει κάποιους περιορισμούς σε αντίθεση με έναν πίνακα ζωγραφικής.  Η πολιιτκή γελοιογραφία στοχεύει σ’ ενα συγκεκριμένο γεγονός, επικαιρότητας συνήθως, και πρέπει να περάσει ένα μήνυμα -την άποψη του γελοιογράφου για το γεγονός αυτό.  Παρ’ όλο που σαν όλες τις τέχνες δουλεύει σε διαφορετικά επίπεδα και διάφοροι μπορεί να δούν διάφορα και πως -οι καλύτερες γελοιογραφίες- είναι τροφή για σκέψη και προβληματισμό ο στόχος δεν πρέπει να χάνεται και το μήνυμα πρέπει να βγαίνει χωρίς παρανόηση.  Δύσκολο;  Δύσκολο.
Υπάρχουν όμως και άλλες δυσκολίες.  Περιορισμένη σ’ ενα τρίστηλο της εφημερίδας, περικυκλωμένη από σοβαρούς ή σοβαροφανείς δημοσιογράφους και σχολιαστές  προσπαθεί να ξεχωρίσει και με μια ματιά να εκφράσει αυτό που κάνουν οι άλλοι με εκατοντάδες λέξεις. Δύσκολο;  Δύσκολο.
Για να τελειώνω εδώ: Πρέπει μια πολιτική γελοιογραφία να είναι σώνει και καλά αστεία;  Όχι βέβαια.  Αυτό που ονομάζουμε γελοιογραφία άνετα μπορεί να είναι ένα αλληγορικό, συμβολικό ή εμβληματικό σχέδιο που σκοπό έχει  όχι να μας κάνει να χαμογελάσουμε μα να μας κάνει να σκεφτούμε.
Ισως να παρατηρήσατε πως μέχρι εδώ η λέξη χιούμορ δεν αναφέρεται πουθενά.  Γιατί όχι;  Μα γιατί θα χρειάζονταν πολλές σελίδες για να περάσουμε έστω ξώφαλτσα το θέμα.  Τι είναι άραγε χιούμορ;  Το χιούμορ του Καραγκιόζη ή του Λαζόπουλου είναι το ίδιο με αυτό του Όσκαρ Γουάιλντ;   Το ελληνικό χιούμορ είναι το ίδιο με το, ας πούμε, Γαλλικό;  Μιαν άλλη φορά, ίσως καταπιαστούμε και μ’ αυτό.  Κλείνω με την αγαπημένη μου ρήση, τοιχοκολλημένη μπροστά στο σχεδιαστήριό μου:
“Η γελοιογραφία πρέπει να εκτελείται με την ακρίβεια χειρούργου και τις προθέσεις χασάπη”.  Ronald Searle

Παραθέτω μια “γελοιογραφία” το Hogarth, 1697-1764